We schrijven 1935. De economie is nog altijd niet hersteld na de beurscrash van 1929. De Belgische frank devalueert met ruim 70%. De armoede grijpt om zich heen. De regering beslist de consument tegen nodeloze uitgaven te beschermen en voert de wet op de handelspraktijken in.

Vandaag, bijna 75 jaar later, schreeuwt Europa ons toe dat deze wet uit grootmoeders tijd strijdig is met de concurrentieregels. En zie: meteen verheffen tal van belangengroepen hun stem om nieuwe regels te eisen. Want de consument moet en zal tegen zichzelf beschermd worden!

En dat is niet zonder gevaar, want de grens tussen bescherming en betutteling is bijzonder fijn.

Wat zijn de feiten? Vandaag krijgt zowat elke Europeaan gratis of tegen een spotprijs een nieuwe gsm aangeboden. Uiteraard enkel als hij voor 12 maanden of langer een abonnement neemt.

“Gevaarlijk,” stellen de voorstanders van de wet op de koppelverkoop. “Want zo laat de consument zich verleiden tot nodeloze uitgaven.” En zie: meer Nederlanders dan Belgen hebben vandaag een smartphone met toegang tot mobiel internet. Heb dus medelijden met onze noorderburen, wier huizen uitpuilen van de ongedragen lingerie (gekocht met een waardebon uit de Flair) en de ongebruikte dvd-spelers (gekregen bij de aanschaf van een nieuwe televisie).

Of is dit enkel de visie van een hedendaagse keizer koster? Wie gaat immers bepalen wat de consument echt nodig heeft? Misschien vindt Kees Modaal mobiel internet wel hartstikke leuk? En wat als Jan-Willem nu om de twee jaar een nieuw mobieltje best “vet” acht?

Da’s toch zijn keuze! Want in het land van de koppelverkoop zien slimme aanbieders algauw het gat in de markt. T-Mobile dochter Ben lanceerde vorig jaar met veel succes een ‘sim-only’ aanbod, met name een abonnement dat altijd opzegbaar is, zonder minimum duur en zonder verplichting om een nieuw toestel te kopen (of te krijgen?). Honderdduizenden Nederlanders hebben inmiddels de koppelverkopers een neus gezet, en namen zo’n abonnement. Andere operatoren zijn moeten volgen.

Kortom: de vraag is niet zo zeer of de consument beter wordt van het verbod op de koppelverkoop. De échte vraag is of hij slim genoeg is om zelf keuzen te maken.

Vandaar dat het kriebelt bij de beleidsmakers om zich te storten op een nieuw rondje regelneverij. Het doel is nobel: geef de consument de kans om de juiste keuze te maken!

Maar helaas zijn veel goed bedoelde regels ook slecht gemaakte. Zij blijken niet afdwingbaar te zijn. Ze blijven dode letter omdat legioenen advocaten onverwijld juridische spitstechnologie ontwikkelen om ze te ontwijken.

Zo kon Humo straffeloos het nieuwste boek van Dimitri Verhulst wegschenken. De wel heel kleine lettertjes gaven immers aan dat je het boek ook zonder aankoopverplichting kon krijgen. Dus: zonder de Humo te moeten kopen, en dus geen koppelverkoop.

Dus heren en dames politici: graag weinig maar goede regels, die helpen om de consument correct te informeren, én die afdwingbaar zijn.

Het in de tijd beperken van gsm-abonnementen bij koppelverkoop, zoals Testaankoop voorstelt, is in die zin best verdedigbaar. Maar veel gisteren voorgestelde regels doen echter voor het ergste vrezen!

Moeten Total bijvoorbeeld verbieden gratis drie weken pechverhelping aan te bieden, tenzij ze die ook verkopen? Of moeten ze de waarde ervan kenbaar maken? Geloof me vrij: die drie weken pechverhelping zullen dan aan een heel hoge prijs apart te koop worden aangeboden.

Want laten we eerlijk zijn: voor de consument doet het er niet toe of Total gratis pechverhelping wegschenkt, dan wel VAB gratis benzine. Zo lang hij maar kan kiezen om goedkoper te gaan tanken bij Esso Express en andere onbemande benzinestations!

Daarom is het van primordiaal belang dat er voldoende concurrentie blijft, want daar wordt de consument altijd beter van. Alleen zijn daarvoor geen nieuwe regels nodig: verkoop met verlies is al verboden, en de concurrentiewetgeving kan altijd worden ingeroepen om sommige uitwassen van koppelverkoop te verbieden.

Natuurlijk heeft Unizo gelijk dat de zelfstandige ondernemers hier niet beter van zullen worden. Als uw krant boeken wegschenkt, dan snijdt dat inderdaad in de omzet van de boekhandel. Maar heus niet alleen bij de zelfstandige; ook keten Standaard Boekhandel deelt dan in de brokken.

En ja de zelfstandige fotograaf heeft het moeilijk als Belgacom gratis fotoprints wegschenkt; maar zijn hun problemen niet veeleer te wijten aan de opkomst van de digitale fotografie en het laten afdrukken via het internet?

Is het daarom niet veel beter – ook als zelfstandige - de concurrentie te aanvaarden, en als speciaalzaak te streven naar voldoende toegevoegde waarde? Laat de consument daarom zelf kiezen wie zijn aankopen verdient.

Want die consument is dankzij Peeters & Pichal, web 2.0, Volt en andere Testaankopen anno 2009 heus wel beter geïnformeerd en minder kwetsbaar dan in 1935.

Leve de échte bescherming! Weg met de betutteling!